Chúng ta đã quá quen với những quảng cáo sữa tắm, sữa rửa mặt có “độ pH dịu nhẹ” “trung tính”, “tương đồng với pH của da”. Hàm ý của thông điệp này rất rõ ràng: nhà sản xuất muốn nói rằng sản phẩm rất dịu nhẹ và thân thiện với da.
Trong quá trình tìm hiểu về chủ đề độ pH của xà phòng, mình tình cờ nhận ra sự thật đằng sau thông điệp “độ pH dịu nhẹ” này. Đó cũng là lý do mình có thêm bài chia sẻ ngắn này.
1. Cách tạo ra một sản phẩm có độ pH trung tính hoặc tương đồng với da.
Cho những bạn chưa biết thì “độ pH dịu nhẹ”, “tương đồng với pH của da” có nghĩa là độ pH của sản phẩm ở đâu đó trong khoảng từ 5-7.
Các công thức sữa rửa mặt, sữa tắm đều có một thành phần đóng vai trò “điều chỉnh độ pH”, chất này được thêm vào ở công đoạn cuối cùng để đưa pH của sản phẩm về mức mong muốn.
- Nếu công thức có tính kiềm (pH >7), người ta dùng một loại axit nhẹ như citric acid để hạ thấp pH xuống.
- Ngược lại, nếu công thức có tính axit (pH <5), người ta dùng một loại ba-zơ như Sodium Hydroxide để tăng pH lên
Hầu hết các chất hoạt động bề mặt đều hoạt động tốt trong khoảng pH rộng, nên nhà sản xuất có thể dễ dàng tạo ra sản phẩm có độ pH như ý.
2. Ý nghĩa thực sự của một sản phẩm làm sạch có độ pH dịu nhẹ.
Không khó để liên tưởng “độ pH dịu nhẹ” với sự “làm sạch dịu nhẹ” cho da, nhưng thực tế hai khái niệm trên không mấy liên quan đến nhau. Và đây là lý do:
2.1. Bản chất của quá trình làm sạch da, điều gì thực sự diễn ra khi chúng ta tắm rửa?
Câu chuyện bắt đầu từ đặc điểm của lớp nhờn tự nhiên trên da. Người ta còn gọi nó là acid mantle – vì tính axit nhẹ với độ pH ~5-6 để chống lại sự xâm nhập của các vi khuẩn có hại. Trong vòng 24h sau khi được tạo ra, lớp nhờn sẽ dính đầy bụi bẩn, tế bào chết, vi khuẩn… đó là lúc chúng ta cần phải tắm rửa để làm sạch bề mặt da.
Bản chất của quá trình làm sạch da là chúng ta rửa đi lớp nhờn bên ngoài da, cuốn theo bụi bẩn. Khi lớp nhờn cũ bị trôi đi, độ pH trên bề mặt da cũng vì thế mà bị thay đổi. Sự thay đổi pH trên da khi tắm rửa là hệ quả tất yếu của quá trình làm sạch, nó xảy ra ngay cả khi chúng ta tắm rửa bằng nước lọc¹.
Có thể bạn sẽ thắc mắc: Sau đó điều gì xảy ra? Da sẽ tiết ra chất nhờn mới thay thế, chỉ trong vòng 30 phút sau khi tắm rửa, lớp nhờn trên da (và độ pH của nó) sẽ trở về trạng thái cân bằng. Điều này với da cũng bình thường như chúng ăn cơm uống nước, nên bạn cũng không cần lo lắng nhé.
2.2 ý nghĩa thật sự của một sản phẩm làm sạch có “độ pH dịu nhẹ”.
Khi hiểu được rằng: pH của da thay đổi là hệ quả tất yếu của quá trình làm sạch, chúng ta sẽ thấy mọi sản phẩm làm sạch da đều thay đổi độ pH của da. Vì vậy “độ pH dịu nhẹ, trung tính” hoàn toàn không có ý nghĩa gì với da. Thay vào đó, mức độ làm sạch (cleansing power) của sản phẩm mới là yếu tố cần phải chú ý:
Nếu sản phẩm làm sạch quá mạnh bạo, nó sẽ xử lý luôn lớp nhờn “sạch” nằm ở lớp biểu bì bên dưới, làm cho biểu bì dễ bị tổn thương, dẫn đến khô da, viêm da, da yếu, sức bảo vệ của da giảm, và nhiều hệ quả khác…2.3 Vậy điều gì mới thực sự tạo nên một sản phẩm làm sạch dịu nhẹ và an toàn
Độ an toàn của một sản phẩm làm sạch phụ thuộc vào: bản chất của chất hoạt động bề mặt, chất lượng nguyên liệu, công thức kết hợp.
- Một số chất hoạt động bề mặt có đặc tính làm sạch rất mạnh ngay cả với tỷ lệ dùng rất thấp (ví dụ như SLS, SLES). có thể nói nó không được sinh ra để đối xử dịu dàng với da – dù rằng một sản phẩm làm sạch có SLS có thể dễ dàng điều chỉnh pH về mức trung tính, cũng không vì vậy mà nó trở nên dịu nhẹ hơn. Một sản phẩm làm sạch tốt trước hết cần có một hệ chất hoạt động bề mặt lành tính.
- Sản phẩm cũng cần dùng những nguyên liệu chất lượng tốt, hạn chế tạp chất trong quá trình sản xuất (contamination) và một công thức mỹ phẩm được thiết kế tinh tế và hiệu quả.
Lời kết.
Không thể phủ nhận mình là một người yêu xà phòng thiên nhiên nên sẽ luôn có xu hướng thiên vị với xà phòng. Tuy nhiên mình cũng không có ý định chê bai những sản phẩm khác để làm nền cho xà phòng. Đó cũng là lý do bài viết này hoàn toàn không đề cập gì đến “thiên nhiên” hay “xà phòng”.
Một số người có thể nhìn nhận thông điệp “độ pH dịu nhẹ” như là một chiến thuật marketing kinh điển và hiệu quả. Kinh điển là vì chiến thuật này đã được áp dụng hàng chục năm qua, còn hiệu quả là vì nó đã khiến cho tiêu chí “pH dịu nhẹ” trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi người dùng tìm mua sữa rửa mặt. Nhưng mình lại thấy nó theo một góc độ khác mà ở đó điều đáng chê nhiều hơn.
Ở góc độ người dùng, tác hại sâu xa của chiến thuật này nằm ở chỗ: nó tạo ra một “cảm giác an toàn giả tạo” khi chúng ta tin rằng làn da đang được hưởng những gì dịu nhẹ, thân thiện nhất. Điều này càng làm cho những vấn đề hiện hữu hoặc sẽ phát sinh của da trở nên khó giải quyết hơn, khi khổ chủ phải rất lâu mới nhận ra rằng chính sản phẩm có “pH dịu nhẹ” mới là thủ phạm.
Ở một góc độ khác, khi một sản phẩm làm sạch vẫn còn bám vào lý lẽ “pH dịu nhẹ” để truyền thông- vốn là một chiến thuật không mới – thì có thể nó cho thấy sự thật rằng sản phẩm này không có gì khác tốt hơn để nói với người dùng – một “red flag” để nhận ra những sản phẩm hời hợt trên kệ hàng.
Nguồn tham khảo:
